حسن فراهانى
39
روزشمار تاريخ معاصر ايران ( فارسى )
عامل كودتاى 21 فوريه 1921 به نقل از وى نوشت : حكومت جديدى تحت اختيارات احمد شاه تشكيل خواهد شد و خود او [ رضا خان ] فرماندهى قواى نظامى را به عهده گرفته است . 8 * تهيه آمار كودكان تهران چون صورت اسامى كودكان تهران براى آموزش اجبارى لازم بود ، وزارت معارف از وزارت داخله تقاضا نمود براساس دفاتر سجل احوال كليه مناطق تهران ، صورت مذكور تهيه و ارائه گردد 9 * مخابرات حضورى سيد ضيا با شاهزاده نادر ميرزا « شاهزاده نادر ميرزا » 10 نماينده ايران در عشقآباد كه از تركستان به كشور بازگشته بود ، امروز در تلگرافخانه لطفآباد مدتى با رئيس الوزراء مشغول مخابرات حضورى بود و اقدامات خود را به اطلاع وى رساند . 11 * آزاد شدن عماد السلطنه به دستور سيد ضياء رياست وزرا به حكومتنظامى تهران دستور داد ، عماد السلطنه را كه يكى از دستگيرشدگان در جريان كودتا بود ، آزاد نمايند . عماد السلطنه 12 وثيقهاى معتبر ارائه كرد تا هر مبلغى كه به دولت بدهى دارد ، فورا پرداخت نمايد . ازاينرو ، دستور آزادى او صادر شد . 13 * صدور مجوز براى مجله عالم نسوان سيد ضياء الدين طباطبايى رئيس الوزراء در نامهاى به حكومت نظامى تهران اظهار داشت : مدرسه دخترانه آمريكايى تقاضاى چاپ و انتشار مجله عالم نسوان 14 را نموده و چون اين مجله داراى گرايش و مطالب سياسى نخواهد بود ، براى آن مجوز 15 نشر صادر شود . 16 * ورود يك كشتى حامل نفت به بندر آستارا يك فروند كشتى حامل سى هزار پوط 17 نفت به بندر آستاراى ايران وارد شده و تخليه محمولات خود را براى مبادله آغاز نمود . 18
--> ( 1 ) . اسناد وزارت خارجه ، س 1339 ق ، ك 37 ، پ 2 ، ص 11 . ( 2 ) . اشرف نام سابق بهشهر مىباشد . ( 3 ) . تلگراف كارگزارى مازندران به وزارت خارجه ، 18 / 12 / 1299 ، اسناد وزارت خارجه ، س 1339 ق ، ك 7 ، پ 4 ، ص 72 . ( 4 ) . شيرتپه دهى از شهرستان سرخس مىباشد . ( 5 ) . پل خاتون نام محلى در نزديكى سرخس در شمالغربى ايران است . ( 6 ) . روزنامه ايران ، 19 / 12 / 1299 ، ص 2 . ( 7 ) . همان ، 19 / 12 / 1299 ، ص 2 . ( 8 ) . روزنامه كرسپنداس دورين ، 8 مارس 1921 . ( 9 ) . روزنامه ايران ، 19 / 12 / 1299 ، ص 2 . ( 10 ) . نادر آراسته در سال 1303 ق ، در تبريز به دنيا آمد . تحصيلات مقدماتى را در تبريز فراگرفت . سپس براى ادامهء تحصيل عازم سنپطرزبورگ شد . وى در سال 1287 ش ، به استخدام وزارت خارجه درآمد . ابتدا مدتى در دفتر وزارت خارجه به كار پرداخت . سپس وابسته كنسولگرى ايران در باكو ، سركنسول ايران در تفليس و مترجم دوم اداره روس در دار الترجمهء وزارت خارجه شد . مترجم اول ادارهء روس ، معان كنسولگرى ايران در حاجى طرخان و گنجه از ديگر مناصب او بود . سال 1299 ش ، نمايندگى سياسى ايران در تركستان به وى واگذار شد . پس از بازگشت از اين مأموريت مدتى سرپرست ادارهء امور شوروى و تركيه در وزارت امور خارجه و در سال 1302 ش ، فرماندار بندر انزلى شد . پس از آن از سال 1302 تا 1306 ش ، مستشار سفارت ايران در انگلستان بود و سه سال بعد به رياست هيئتى كه وظيفهء آن تعيين حدود مرز ايران و تركيه بود منصوب شد . پس از آن معاون استاندارى آذربايجان ، كفيل ايالت آذربايجان و سپس حكمران خوزستان شد . بعد از اتمام مأموريتش در خوزستان به دستور رضا شاه در دى 1312 ش ، وزيرمختار ايران در لهستان شد و بعد از دو سال به سفارت ايران در آمريكاى جنوبى ( آرژانتين ) منتقل شد . پس از بازگشت از اين مأموريت در مهر 1316 ش ، سفير ايران در آلمان شد و همزمان سفارت ايران در هلند را نيز اداره مىكرد . وى پس از بازگشت به ايران از وزارت خارجه به وزارت كشور منتقل شد و در كابينه قوام السلطنه ، استاندار گيلان شد . او براى نخستين بار در كابينهء مرتضى قلى خان بيات سهام السلطان ، وزير پست و تلگراف و تلفن بود و پس از آن به ترتيب در كابينههاى حكيم الملك ، صدر الاشراف ، سمت وزارت راه را عهدهدار بود و پس از آن مدتى استاندار اصفهان شد تا اينكه در كابينه عبد الحسين هژير به مدت پنج ماه وزارت پست و تلگراف بر عهده او بود . آخرين سمت مهم آراسته سفير ايران در شوروى طى سالهاى 1328 تا 1333 ش ، بود . آراسته در سال 1353 ش ، درگذشت . ( رجال وزارت خارجه ، ص 217 ؛ سالنامه دنيا 1344 ، ص 98 - 92 ؛ سالنامه دنيا ، 1346 ، ص 256 ؛ سالنامه دنيا ، 1342 ، ص 185 ؛ گشتى بر گذشته ، ص 269 ) . ( 11 ) . روزنامه ايران ، 20 / 12 / 1299 ، ص 1 . ( 12 ) . سيد مهدى خان فاطمى ( عماد السلطنه ) فرزند محمد باقر خان نايينى مشير الملك در سال 1267 ش ، در اصفهان متولد شد ، او كه داماد ظل السلطان بود تحصيلات خود را در مدرسه باقريه اصفهان كه از تأسيسات پدرش بود به پايان رساند ، در سن 19 سالگى به خدمت وزارت ماليه درآمد و چندى رياست ماليهء يزد و اصفهان و فارس را عهدهدار بود . عماد السلطنه فاطمى در دورههاى چهارم و پنجم و ششم و هشتم از اصفهان و دوره چهاردهم از نايين نماينده مجلس شوراى ملى بود كه در آبانماه 1305 ش ، در كابينه مستوفى الممالك عهدهدار پست وزارت داخله شد . در سال 1312 ش ، مأمور حكومت گيلان شد پس از آن ، مورد غضب رضا شاه قرار گرفت و چندى زندانى و پس از چهارده ماه حبس آزاد شد ، احتمالا در اوايل سال 1315 ش ، زندانى و در آخر بهار يا تابستان 1316 آزاد گرديده است . از آن پس ، به صورت يكى از مهرههاى مهم سياسى ايران درآمد . در دورههاى اول ، دوم و سوم نماينده انتخابى مردم اصفهان در مجلس سنا بود . مرگ عماد السلطنه فاطمى در دهم دىماه 1341 به هنگامى كه سناتور مجلس سنا بود اتفاق افتاد . ( زندگينامه رجال و مشاهير ايران ، ج 5 ، ص 44 ؛ فراماسونرى ، ج 1 ، ص 188 و 189 ؛ خاطرات سياسى ، ص 122 ؛ روزنامه اطلاعات ، 11 / 10 / 1341 ، ص 13 ؛ مجله آينده ، س 1370 ، شم 5 - 8 ، ص 1370 ) . ( 13 ) . مراسله رياست وزراء به حكومتنظامى تهران ، 18 / 12 / 1299 ، اسناد ملى ايران ، شم ت 293001479 . ( 14 ) . مجله عالم نسوان در تهران به صاحبامتيازى « نوابه صفوى » و تحت نظر جمعى فارغ التحصيلان مدرسه عالى دخترانه آمريكايى ايران در سال 1299 ش ، تأسيس شد و شماره اول آن در ذيحجه 1338 ، منتشر شد . مجله عالم نسوان هردو ماه يك شماره در 38 صفحه به قطع كوچك خشتى چاپ مىشد . محل اداره مجله مدتى در مدرسه عالى آمريكايى و زمانى در مدرسه دخترانه آمريكايى تهران بود . در بيشتر شمارههاى سيزده ساله مجله عالم نسوان ، اشعارى در خصوص زنان به چاپ مىرسيد . سال اول مجله عالم نسوان با نشريه شماره ششم مورخ شوال 1339 ق ، مطابق با سرطان 1300 ش ، پايان يافت و سال دوم مجله به همان سبك در شهريور 1300 منتشر شد . بعد از كودتاى اسفند 1299 نيز ، مدتى در توقيف بود ( تاريخ جرائد و مجلات ايران ، ج 4 ، ص 1 - 5 ) . ( 15 ) . حكومت نظامى تهران نيز در تاريخ 20 / 12 / 1299 ، در خصوص دادن مجوز انتشار مجله مزبور از وزارت معارف خواست تا مانع انتشار مجله نشود ( اسناد ملى ايران ، شم ت 293005763 ) . ( 16 ) . مراسله رياست وزرا به حكومتنظامى تهران ، 18 / 12 / 1299 ، اسناد ملى ايران ، شم ت 293005763 . ( 17 ) . هرپوط معادل 5 / 16 كيلوگرم است . ( م ) . ( 18 ) . روزنامه ايران ، 19 / 12 / 1299 ، ص 2 .